HABER ARA

EN ÇOK OKUNANLAR

SON YORUMLANANLAR

EN POPÜLER GALERİLER

Boeing 787 Dreamliner

TOBB 4. AVİYONİK SEMİNERİ-SİWEP EKİBİ

Amasya- Merzifon Havacılık Şenliği Siwep Özel

Havacılık Linkleri

Not:

Şu anda 10 kişi Siwep.net te,
bugün 536 kişi Siwep'e geldi
ve 4152 sayfaya baktı.

18 Punto 16 Punto 14 Punto 12 Punto Anasayfa » Eğitim & Döküman

Uçuş Göstergeleri (Flight Instruments)

22 Ekim 2009, 12:55 Müslüm Horzum

Hava aracı için hayati önem taşıyan toplam 6 adet uçuş göstergesi vardır ve “standart uçuş göstergeleri “ olarak adlandırılır. Pilotun tüm saatleri rahatlıkla takip edebilmesi için gösterge (bordo) paneli üzerine “T” şeklinde yerleştirilir. Sürat Saati (Airspeed Indicator), Suni Ufuk (Artificial Horizon), İrtifa Göstergesi (Altimeter), Koordineli Dönüş Göstergesi (Turn Coordinator), İstikamet Göstergesi (Heading Indicatör) ve Dikey Hız Göstergesi (Vertical Speed Indicator) bu kapsamda değerlendirilen göstergelerdir.

İrtifa Göstergesi (Altimeter)

Hava aracının deniz seviyesine göre bulunduğu irtifayı, lokal hava basıncını değerlendirerek gösterir. Zamanla değişen hava basıncının oluşturabileceği hatalar, gösterge üzerinden ayarlanarak giderilebilir.

Suni Ufuk (Artificial Horizon) Durum göstergesi

(Attitude Indicatör, Vertical Gyro) olarak da bilinen bu gösterge, ufuk çizgisine göre hava aracının pozisyonunu gösterir. Aletli uçuş şartlarında ve görüşün kısıtlı olduğu durumlarda, bu gösterge pilot için hayati önem taşır.

Sürat Saati (Airspeed Indicator)

Hava aracını kaplayan havayı referans alarak, süratini deniz mili (knots) cinsinden gösterir. Hava aracı dışına yerleştirilmiş Pitot Tüpü üzerinde oluşan basınç miktarının ölçülmesi prensibine göre çalışır. Sürat saatinde görülen değer (indicated airspeed), hava aracının gerçek sürat değerini (true airspeed) göstermez. Saatte görülen değerin, o an içinde bulunulan havanın yoğunluğuna göre düzeltilmesi gereklidir. Benzer şekilde, gerçek yer süratinin (ground speed) hesaplanmasında da rüzgarın hava aracı üzerindeki etkileri dikkate alınmalıdır.

Manyetik Pusula

Hava aracının manyetik kuzey hattına göre bulunduğu baş açısını gösterir. Hava aracının düz uçuş pozisyonunda olduğu durumlarda güvenilir bilgi sağlamasına karşın, yatış, dalış, tırmanış ve süzülüşlerinde dünyanın manyetik hatlarındaki eğim nedeni ile sıhhatli bilgi vermeyebilir. Bu eksikliği ortadan kaldırmak için manyetik pusulanın yanı sıra “elektronik pusula” veya “radyo manyetik gösterge” olarak ifade edilen gösterge de hava araçları üzerinde kullanılmaktadır.

İstikamet Göstergesi (Heading Indicator)

İstikamet Cayrosu (Directional Gyro, Gyrocompass), Radyo Manyetik Gösterge (RMI-Radio Manyetic Indicator) olarak da adlandırılan bu gösterge hava aracının manyetik kuzey hattına göre bulunduğu baş açısını gösterir. Yüksek hızda dönen bir topaç referans alınarak, dünyanın kendi ekseni etrafındaki dönüsünden kaynaklanan kayma (drift) etkisinin ölçülmesi prensibine göre çalışır. Zaman içerisinde göstergede oluşan hatalar, belirli aralıklarla, genellikle indikatör üzerine yerleştirilen bir senkronizasyon anahtarı yardımıyla pilot tarafından düzeltilir. Yeni hava araçlarında bu gösterge, üzerinde aynı zamanda seyrüsefer bilgilerini de gösterebilen Yatay Durum Göstergesi (HSI-Horizontal Situation Indicator) ile değiştirilmiştir.

Dikey Hız Göstergesi (Vertical Speed Indicator)

Varyometre (Variometer) olarak da adlandırılmaktadır. Hava basıncı değişikliğini hissederek, tırmanma veya dalış süratini feet/dakika veya metre/saniye cinsinden pilota gösterir.

Koordineli Dönüş Göstergesi (Turn and Bank Indicator, Turn Coordinator)

Hava aracının roll veya yaw ekseninde yaptığı hareketin yönünü ve hızını gösterir. Pilot bu gösterge sayesinde, hava aracının dönüş esnasında düzgün bir patern izlediğini (Coordinated Turn), savrulduğunu (Slip) veya kaydığını (Skid) gözlemleyebilir ve gerekli düzeltmeleri yapabilir.

Uçuş Göstergelerinin Düzenlenmesi

Uçuş Göstergelerinin Düzenlenmesi 1953 yılından bu yana üretilen hava araçlarında dört adet uçuş göstergesinin “T” şeklinde yerleştirilmesi standart olarak kabul edilmiştir. Buna göre, suni ufuk göstergesi üst-ortaya, sürat saati sola, irtifa göstergesi sağa ve istikamet göstergesi de durum göstergesinin altında yer alacak şekilde yerleştirilir. Diğer göstergelerden, koordineli dönüş göstergesi ve dikey hız göstergesi genellikle sürat saati ve irtifa göstergesi altında, manyetik pusula ise gösterge paneli üzerinde, ön cam ortasında bulundurulmaktadır.

Seyrüsefer Göstergeleri (Navigation Instruments)

Seyrüsefer bilgilerinin pilot tarfından takip edilmesini ve düzenlenmesini sağlayan göstergelerdir. RMI, ADF, VOR/ILS, DME gibi seyrüsefer sistemlerine ait göstergeler veya tüm bu göstergeleri üzerinde barındıran HSI bu kapsamda değerlendirilmektedir.

Yatay Durum Göstergesi (HSI-Horizontal Situation Indicator)

Yatay Durum Göstergesi (HSI-Horizontal Situation Indicator) Genellikle gösterge panelinde suni ufuk göstergesi altında yer alır. Pilotun uçuş esnasında, gösterge paneli üzerindeki göstergeler arasında dikkatinin dağılmasını önlemek için RMI, ADF, VOR/ILS, DME gibi seyrüsefer göstergeleri HSI üzerinde toplanmıştır. Ayrıca ILS yaklaşması yapılırken satandart uçuş göstegeleri ile kullanılmak üzere bir adet GS-Glide Slope ibresi de mevcuttur. Diğer avantajlarının yanısıra HSI, pilotlar için ters algılama hatalarını da en aza indirmektedir. Bu amaçla hava aracını temsil etmek üzere HSI ortasına bir sembol yerleştirilmiştir ve VOR/ILS Localizer ibresi bu sembol ile kombine edilmiştir. Eski nesil VOR göstergelerinde LEFT/RIGHT ve TO/FROM bilgilerinin, seçilen kursa göre, pilot tarafından yorumlanması gerekmekteydi. HSI üzerinde ise bu durum pilotun yorum yapmasına gerek bırakmayacak şekilde düzenlenmiştir. LEFT/RIGHT ibresinde LEFT; her zaman istasyonun solda, RIGHT; her zaman istasyonun sağda olduğunu gösterirken, TO/FROM ibresinde okun ileriyi göstermesi TO ile, okun geriyi göstermesi ise FROM ile uçulduğunu göstermektedir.

Siwep Havacılık Medya
Havacılık Haberleri

Bu haber 1856 defa okunmuştur.