Uçaklar teknolojinin imkanlarından en üst düzeyde faydalanıyorlar. Günümüz teknolojisinin geldiği nokta ile uçaklar, görüş mesafesinin 0Km’ye indiği hava şartlarında dahi iniş yapabiliyorlar. Bu sistemler ILS ve CAT olarak adlandırılmaktadır. ILS sistemleri hakkında dergimizin 1.sayısında bilgi vermiştik. Bu sayımızda ise ILS sistemlerinin daha gelişmişi olan CAT kategorilerini inceleyeceğiz. ILS sistemine bağlı olan kategori sınıflandırmalarıdır. Öncelikle bu sistemler uçak, havalimanı ve pilot etkenleri ile yakından ilgilidir. Hava şartlarının kötü olduğu ve görüşün neredeyse 0’a yaklaştığı durumlarda uçağımızın pisti bulması ve yaklaşmasını sağlayacak olan bu sistemler, iyi altyapıya sahip havalimanlarında bulunmaktadır. Uçaklarda bulunan bu sistemler bazı havalimanlarında bulunmayabiliyor. Bunun sebebi; havalimanı yoğunluğu ve mevsim şartlarıdır.
Uçaklar CAT1, CAT2, CAT3 iniş sistemlerine sahiptirler. Buna bağlı olarak havalimanları da bu kategorilerde sistemlere bağlı olarak ayrılmaktadır. Bu sistemi kullanacak olan pilotların da bu sistem üzerine eğitim almış olması gerekmektedir. Tüm bu kriterler sağlandığında CAT ile iniş yapılabilmektedir.
CAT1: Günümüz teknolojisi ile neredeyse bütün sivil hava taşımacılığı uçaklarında bulunan sistemdir. Yatay görüş mesafesinin (Runway Visibility Range – RVR) 550 metre ve dikey görüş mesafesinin (Decision Height – DH ) en fazla 200 feet olması gerekmektedir. Bu koşullarda pilot CAT1 inişine karar verebilmektedir.
CAT2: Bu inişin gerçekleşmesi için yatay görüş mesafesinin (RVR) 300 metre ve dikey görüş mesafesinin (DH) 100 feet olması gerekmektedir. Bu koşullarda pilotun CAT2 inişine karar vermesiyle iniş gerçekleşebilmektedir.
CAT3 sistemi 3 kısıma ayrılmıştır. Görüş mesafesinin çok az olduğu durumlar 3 kısımda incelenmiş ve CAT3a, CAT3b, CAT3c olarak adlandırılmıştır.
CAT3a: Dikey mesafenin 100 feet’e kadar düştüğü durumlarda ve yatay görüşün 200 metre olduğu durumlarda kullanılabilir. Türkiye’de CAT3a sisteminin aktif olarak kullanıldığı bir meydan yoktur. İlk olarak Esenboğa Havalimanı’na kurulacağı DHMI tarafından belirtilmiştir.
CAT3b:Dikey mesafenin (DH) en az 25 feet ve yatay mesafenin (RVR) 125 metre olduğu durumlarda kullanılır.
CAT3c: Bu sistemde DH ve RVR için minimum mesafeler bulunmamaktadır.
Ülkemizde kullanılan havalimanları genel olarak CAT1 kategorisinde bulunmaktadır. CAT2 ile bazı havalimanlarımıza iniş yapılabilmektedir, ancak CAT3 kategorisinde havalimanımız bulunmamaktadır.
TÜRKİYE’deki ILS’YE SAHİP HAVALİMANLARI
Adana: 05 pisti için CAT 1.
İzmir Adnan Menderes: 16 için CAT 1, 34 için CAT 1 ve 2
Antalya: 36R için CAT 1.
İstanbul Atatürk: 18L, 06, 24 pistleri için CAT1, 36R için CAT 2.
Dalaman: 01 pisti için için CAT1.
Ankara Esenboğa: 03R, 21L, 03L, 21R pistlerinde CAT1 ve CAT2.
Milas/Bodrum: 11 ve 29 pistleri için CAT1 ve CAT2.
Nevşehir Kapadokya: 11 pisti için CAT1.
Tekirdağ/Çorlu: 05 pisti için CAT1.
Trabzon: 11 pisti için CAT1.
Bursa/Yenişehir: 25R pisti için CAT1.
Eskişehir/Anadolu: 09 pisti için CAT1.
Kars: 06 pisti için CAT1.
İstanbul Sabiha Gökçen: 06 ve 24 pistleri için CAT1.
Samsun Çarşamba: 13 pisti için CAT1 ve CAT2.
Denizli Çardak: 24 pisti için CAT1
Erzurum: 26R için CAT1
Kayseri Erkilet: 25 için ILS CAT1
Muş: 29 için CAT1
Hazırlayan:Müslüm Horzum
B2 Lisanslı Uçak Bakım Teknisyeni